nr 45
Październik2026
Olha Lukovska ,
Stypendystka rocznika 2007/2008
JĘZYK WIZUALNY OPORU I DIALOGU
W dniach 20–22 maja 2026 roku na Uniwersytecie Wrocławskim odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Przyszłość jest już tutaj. Polska – Ukraina – Europa: nowy paradygmat”. Dzięki wsparciu Fundacji Liderzy Przemian miałam zaszczyt uczestniczyć w tym wydarzeniu.

Podczas konferencji wygłosiłam referat na temat „Wizualny język oporu: dyplomacja kulturalna w warunkach wojny”. Na przykładzie praktycznych doświadczeń Lwowskiego Pałacu Sztuki, gdzie pracuję jako zastępca dyrektora ds naukowo-artystycznych, opowiedziałam jak ukraińskie instytucje kultury adaptują się do realiów wojennych i jak sztuka staje się ważnym narzędziem międzynarodowej dyplomacji oraz budowania odporności społecznej.
Symboliczny wymiar miało też uroczyste nadanie podczas trwania konferencji tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Serhijowi Żadanowi. Ten prestiżowy tytuł przyznano jednemu z najważniejszych współczesnych ukraińskich pisarzy, poetów i intelektualistów – autorowi, który od lat pomaga światu lepiej zrozumieć Ukrainę nie tylko poprzez literaturę, ale i przez żywe doświadczenie wojny, pamięci oraz wspólnoty.
Wydarzenie to połączone było z dwoma innymi działaniami istotnymi dla relacji polsko-ukraińskich: uroczystym otwarciem Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej UWr oraz inauguracją międzynarodowego projektu fotograficznego „Miłować świat: doświadczenie dwóch rzeczywistości”, którego byłam współkuratorką (wraz z prof. Łarysą Leszczenko z Uniwersytetu Wrocławskiego). Naszym ogromnym powodem do dumy i satysfakcji jest fakt, że to artystyczne przedsięwzięcie zostało objęte honorowym patronatem przez Konsula Generalnego Ukrainy we Wrocławiu, Prezydenta Wrocławia oraz JM Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego.
Ekspozycja „Miłować świat” jest niezwykle poruszającą opowieścią o człowieczeństwie. Spotkała się z ogromnym uznaniem i wywołała głębokie emocje wśród międzynarodowej publiczności. Projekt stawia fundamentalne pytanie: czy można nauczyć się żyć na nowo, gdy rzeczywistość pęka na pół? Jest to artystyczna próba refleksji nad współczesnością w jej najbardziej dramatycznych, a zarazem codziennych przejawach.
Pierwsza część projektu, zaprezentowana podczas otwarcia konferencji we wrocławskim Ratuszu, obejmowała wystawę ukraińskiego żołnierza Dawida Hołodeckiego. Jego zdjęcia to wyjątkowe dokumenty – dowód na to, jak można patrzeć na świat jednocześnie przez pryzmat obiektywu i celownika. W jego fotografiach, mimo oczywistego dramatu wojny, uderza niezwykłe wyczucie światła i poszukiwanie piękna tam, gdzie każdy krok może być tym ostatnim. Te sugestywne obrazy pokazują, jak przez warstwy wojny przebijają się kruche znaki życia, które nie daje się ugasić, co najlepiej oddają słowa samego autora: „A jednak – tam, gdzie ziemia jest zraniona krwią, wiosna po cichu wskrzesza kwiaty…”.


Druga część ekspozycji, zorganizowana w Instytucie Studiów Międzynarodowych i Bezpieczeństwa UWr, stworzyła głęboki, wielogłosowy dialog wizualny między tymi, którzy bronią życia z bronią w ręku, a tymi, którzy chronią je w bezpiecznej przestrzeni. Swoje surowe, a zarazem pełne metaforycznego wyrazu prace przedstawili ukraińscy artyści-wojskowi: Dawid Hołodecki, Ołeksij Kosatyj, Wasyl Derbal oraz Andrij Moisiejew. Ich przejmujące spojrzenie z linii frontu rejestruje nie tylko dramat wojny, ale także głęboką potrzebę ochrony ludzkiej egzystencji i chwile, które dają siłę do walki. Zostało ono zestawione z kadrami polskich artystów cywilnych: Anny Płonki, Andrzeja Hutniczaka i Andrzeja Pochopienia. Polscy twórcy, posługując się wyrafinowaną estetyką, pokazali codzienność pokoju jako dar, którego często nie zauważamy, dopóki nie stanęło przed nami ryzyko jego utraty. Ta artystyczna konfrontacja dwóch światów uświadamia odbiorcy, jak wielkim i kruchym skarbem jest stabilne życie oraz jak ważne jest odnajdywanie światła człowieczeństwa w ciemności, by wojna nie wypaliła duszy. Wystawa ta, prezentowana w tak prestiżowej przestrzeni, stała się też mocnym przypomnieniem, za jaką cenę walczy się o naszą wspólną europejską przyszłość.



Ważnym wydarzeniem było także oficjalne spotkanie organizatorów konferencji z Konsulem Generalnym Tarasem Tokarskim, które odbyło się w Konsulacie Generalnym Ukrainy we Wrocławiu. Wizyta ta po raz kolejny pokazała, że synergia nauki i kultury pozwala na skuteczny dialog i wspólne działanie na rzecz ochrony naszej europejskiej przyszłości.
Dziękuję wszystkim partnerom za to wyjątkowe doświadczenie, które stało się kolejnym ważnym krokiem w zacieśnianiu polsko-ukraińskich więzi kulturalnych i akademickich!


